Terapia systemowa

Kluczowym pojęciem w tym podejściu terapeutycznym jest:  system – czyli rzecz złożona z elementów, które wspólnie stanowią spójną całość (np. jednostka, rodzina, małżeństwo).  System jest całością, która rządzi się pewnymi wyjątkowymi regułami; to nowa jakość, a nie jedynie prosta suma elementów składowych. Zadaniem terapeuty systemowego jest zgłębienie sieci wzajemnych oddziaływań w których funkcjonuje klient oraz poszerzenie jego spojrzenia na samego siebie w tych relacjach.

Terapia systemowa porusza się na linii czasu, obejmuje swoją uwagą zarówno przeszłość, teraźniejszość, jak i przyszłość klienta.

Proces terapeutyczny jest skoncentrowany na zmianie. Ogniskuje się wokół rozwiązań i siły klienta, a nie na problemie. Terapia systemowa nie opiera się na eksplorowaniu deficytów, patologii czy zaburzeń, ponieważ możemy dokonać zmian jedynie w oparciu o swoje mocne strony, a nie na gruncie tego czego nie mamy. Nie oznacza to jednak, ze terapeuta pomija problemy klienta. Szanuje on i akceptuje klienta oraz jego pojmowanie problemu, ale proponuje nowe, różne od dotychczasowego jego postrzeganie.

Terapeuta systemowy pokazuje klientowi alternatywne sposoby myślenia i zachowania (często przy pomocy metafor lub przedstawiając przestrzennie relacje elementów systemu klienta), co sprzyja odkrywaniu rozwiązań takich, które są bardziej użyteczne niż dotychczasowe. Dlatego nadrzędnym celem terapii systemowej jest ukazanie klientowi jego siły, zasobów, nowych obszarów rozwiązań i tego, że to klient posiada własny wpływ na swoje problemy.

Poszukując źródeł siły klienta podczas terapii, terapeuta systemowy szczególnie:

  • zwraca uwagę na więzi klienta z systemem rodzinnym (pracuje z genogramem rodziny),
  • pomaga zrozumieć funkcję objawu jako informację usprawniającą proces rozwiązania problemu,
  • uczy umiejętności spostrzegania pozytywnej strony zdarzeń poprzez dekonstrukcję problemowej historii,
  • zachęca do nadawania nowych znaczeń własnym odczuciom i zachowaniom,
  • motywuje do eksperymentowania z nowymi sposobami myślenia i aktywnością własną klienta,
  • pobudza u klienta poczucie odpowiedzialności i sprawstwa.

Terapia systemowa, niekiedy utożsamiana z terapią rodzinną, ma zastosowanie nie tylko na tym polu. Jest z powodzeniem stosowana w terapii indywidualnej, terapii par czy grupowej. Jej skuteczność jest również znana w takich obszarach oddziaływań psychoterapeutycznych jak: terapia chorych psychicznie, chorych przewlekle, pacjentów z objawami psychosomatycznymi, z zaburzeniami jedzenia (bulimia, anoreksja), stanami lękowymi, uzależnieniem, osób w żałobie czy kryzysie życiowym.